Dotacja na termomodernizację budynków wielorodzinnych na terenach wiejskich – Fundusz Modernizacyjny 2026

Program został zatwierdzony, ale nabór nie jest jeszcze otwarty. Według harmonogramu NFOŚiGW na 3 września 2026 r. rozpoczęcie naboru jest planowane na III kwartał 2026 r. Wnioski mają być przyjmowane w trybie ciągłym przez właściwe terytorialnie WFOŚiGW. Najważniejsze zastrzeżenie: nie jest to program dla każdego bloku położonego na wsi. Budynek musi spełnić szczególne kryteria związane m.in. z jego wiekiem, strukturą własności i historycznym związkiem z dawną gospodarką rolną.

Aktualny status programu – 3 września 2026 r.

W praktyce oznacza to, że można już przygotowywać budynek i dane do oceny, ale nie należy jeszcze deklarować finalnej listy załączników ani traktować konsultacyjnych dokumentów ze stycznia jako ostatecznej dokumentacji naborowej.

Co to za program i jaki jest jego aktualny status?

Program „Poprawa efektywności energetycznej wielorodzinnych budynków mieszkalnych na terenach wiejskich” ma być finansowany ze środków Funduszu Modernizacyjnego. NFOŚiGW zatwierdził program priorytetowy, a w aktualnym harmonogramie wskazuje jego uruchomienie na III kwartał 2026 r. Jednocześnie na stronie programu wprost zaznaczono, że pozostała dokumentacja potrzebna do uruchomienia naboru zostanie opublikowana w kolejnym komunikacie.

To ważne rozróżnienie: program jest zatwierdzony, ale nabór pozostaje planowany. Na 3 września 2026 r. wspólnota, zarządca ani gmina nie mogą jeszcze składać wniosków w ramach tego naboru.

Programu nie należy również utożsamiać z Funduszem Termomodernizacji i Remontów ani z regionalnymi pilotażami dla budynków po PGR. Są to odrębne instrumenty, z własnymi zasadami i dokumentacją.

Dla jakich budynków przewidziano wsparcie?

Największe ryzyko błędnej interpretacji dotyczy samego określenia „na terenach wiejskich”. Z opublikowanych informacji o zatwierdzonym programie wynika, że samo położenie budynku w gminie wiejskiej nie wystarcza. Budynek powinien spełnić łącznie trzy grupy kryteriów.

Z punktu widzenia przygotowania projektu oznacza to, że pierwszym filtrem powinna być weryfikacja historii budynku. Jeżeli obiekt nie spełnia kryteriów programu, nawet dobrze przygotowany audyt energetyczny nie zmieni jego kwalifikowalności w tym konkretnym naborze.

Kto może skorzystać z programu?

Konstrukcja programu jest inna niż w wielu dotacjach, w których właściciel budynku składa wniosek bezpośrednio do instytucji finansującej. Zgodnie z zatwierdzonym programem:

• beneficjentami programu są WFOŚiGW,
• beneficjentami końcowymi są jednostki samorządu terytorialnego realizujące inwestycje na swoim terenie,
• program przewiduje realizację inwestycji również poprzez wsparcie wspólnot mieszkaniowych – formalnych i nieformalnych.

Program nie oznacza „100% dotacji dla każdej wspólnoty. Wspólnota jest istotnym uczestnikiem przedsięwzięcia, ale opublikowana konstrukcja programu zakłada przepływ wsparcia przez właściwy WFOŚiGW i JST. Szczegółowy sposób składania dokumentów, odpowiedzialności stron i wymagane uchwały lub oświadczenia trzeba będzie zweryfikować po publikacji regulaminu naboru.

Ile wynosi dotacja?

NFOŚiGW wskazuje dotację do 100% kosztów kwalifikowanych. Słowo „do” ma tu kluczowe znaczenie. Nie oznacza automatycznie, że każdy projekt otrzyma finansowanie całego budżetu inwestycji. Najpierw trzeba ustalić, które wydatki będą kwalifikowane, czy mieszczą się w katalogu naboru i czy całe przedsięwzięcie spełnia warunki programu.

Dodatkowo program wprowadza limit jednostkowy: maksymalny koszt kwalifikowany nie może przekroczyć 2 000 zł na każdy m² powierzchni o regulowanej temperaturze powietrza.

Co oznacza limit 2 000 zł/m²?

Jeżeli budynek ma przykładowo 2 400 m² powierzchni o regulowanej temperaturze powietrza, wynikający z limitu pułap kosztów kwalifikowanych wynosi:

2 400 m² × 2 000 zł/m² = 4 800 000 zł

Nie oznacza to, że inwestycja automatycznie otrzyma 4,8 mln zł dotacji. To górny pułap wynikający z limitu jednostkowego dla przyjętej powierzchni. Rzeczywista wartość kosztów kwalifikowanych będzie zależała od zakresu prac, dokumentacji naborowej, oceny projektu oraz zasad stosowanych przez właściwy fundusz.

Jakie inwestycje mogą być finansowane?

Zatwierdzony program wskazuje szeroki zakres działań poprawiających efektywność energetyczną budynków. Obejmuje on w szczególności:

• termomodernizację budynku,
• wymianę lub modernizację źródła ciepła, z wyłączeniem źródeł wykorzystujących paliwa kopalne,
• instalację odnawialnych źródeł energii,
• modernizację instalacji ogrzewania, ciepłej wody użytkowej i wentylacji,
• wdrożenie systemów zarządzania energią BMS/EMS,
• działania towarzyszące wynikające z audytu energetycznego.

Pełny i ostateczny katalog kosztów kwalifikowanych powinien być sprawdzony dopiero w dokumentacji właściwego naboru. W styczniu publikowano materiały konsultacyjne, ale nie należy traktować ich jako finalnego regulaminu obowiązującego w naborze planowanym na 2026 r.

Jaką rolę odgrywa audyt energetyczny ex ante?

W tym programie audyt nie jest dodatkiem do gotowego projektu. NFOŚiGW wskazuje wprost, że inwestycja musi wynikać z audytu energetycznego ex ante. To oznacza, że przed realizacją trzeba ocenić stan budynku, jego instalacje i zużycie energii, a następnie sprawdzić, jaki zestaw działań daje wymagany efekt.

W praktyce dobrze przygotowany audyt energetyczny budynku powinien dostarczyć podstawy do porównania wariantów modernizacji i uzasadnienia zakresu inwestycji. Nie chodzi o dopasowanie obliczeń do wcześniej wybranej listy robót, tylko o wykazanie, które działania są potrzebne i jaki efekt energetyczny przynoszą.

Na 3 września 2026 r. nie opublikowano jeszcze pełnej dokumentacji naborowej. Dlatego można potwierdzić obowiązek audytu energetycznego ex ante, ale nie należy jeszcze przesądzać o ostatecznym wzorze dokumentu, wszystkich wymaganych załącznikach ani szczegółowym sposobie jego oceny przez poszczególne WFOŚiGW.

Co oznacza wymagane 30% redukcji energii pierwotnej?

Program wymaga, aby inwestycja prowadziła do co najmniej 30% redukcji energii pierwotnej (EP). Nie jest to to samo co 30% niższy rachunek za ogrzewanie i nie należy tych wartości stosować zamiennie.

Energia pierwotna jest wskaźnikiem energetycznym, natomiast rachunek zależy dodatkowo m.in. od cen energii, taryf, sposobu użytkowania budynku i warunków pogodowych. Projekt może więc spełniać wymagany efekt EP, a procentowa zmiana kosztów eksploatacyjnych będzie inna.

Próg 30% nie powinien być wpisywany do audytu jako założony wynik. Audyt powinien wykazać, jaka jest sytuacja wyjściowa i czy analizowany zestaw prac rzeczywiście pozwala osiągnąć co najmniej wymagany poziom redukcji.

Dlaczego zakres modernizacji powinien wynikać z audytu?

Częsty błąd przy przygotowaniu inwestycji polega na ustaleniu z góry: „ocieplamy ściany, wymieniamy okna i montujemy fotowoltaikę”, a dopiero później zleceniu audytorowi potwierdzenia takiego zakresu. W programie opartym na mierzalnym efekcie energetycznym kolejność powinna być odwrotna.

Audyt może wykazać, że sama izolacja przegród nie wystarczy do uzyskania 30% redukcji EP albo że większy efekt przyniesie połączenie kilku działań: poprawy przegród, regulacji instalacji, modernizacji źródła ciepła, wentylacji czy OZE. Może też wykazać, że część pierwotnie planowanych robót ma niewielkie znaczenie dla wymaganego efektu.

To właśnie dlatego zakres inwestycji powinien być konsekwencją analizy, a nie listą prac przygotowaną przed audytem. Jeżeli potrzebne jest szersze wyjaśnienie różnic pomiędzy dokumentami, pomocny może być również materiał o tym, jak wygląda audyt termomodernizacyjny.

Jakie dane i dokumenty warto przygotować przed audytem?

Pełna lista załączników do naboru nie jest jeszcze znana, ale część danych warto zebrać wcześniej. Dobrze rozdzielić dokumenty potrzebne do wstępnego potwierdzenia kwalifikacji budynku od materiałów technicznych potrzebnych audytorowi.

Do weryfikacji kwalifikacji budynku

• dokumenty potwierdzające rok budowy i oddania obiektu do użytkowania,
• informacje o liczbie samodzielnych lokali i strukturze właścicieli,
• dokumenty lub dane archiwalne potwierdzające stan własności albo dysponowanie budynkiem przed 1 stycznia 1992 r.,
• informacje potwierdzające związek obiektu i terenu z dawnymi PGR lub innymi wskazanymi w programie podmiotami gospodarki rolnej,
• podstawowe dane wspólnoty i zarządcy oraz kontakt do właściwej JST.

Do audytu energetycznego

• rzuty, przekroje i dostępna dokumentacja techniczna budynku,
• powierzchnie, kubatury i sposób użytkowania poszczególnych części obiektu,
• informacje o ścianach, dachach, stropach, oknach i drzwiach oraz wykonanych wcześniej modernizacjach,
• dane o źródle ciepła, instalacji ogrzewania, c.w.u. i wentylacji,
• dane o OZE i automatyce, jeżeli są zainstalowane,
• faktury lub zestawienia zużycia energii i paliw z możliwie reprezentatywnego okresu,
• informacje o problemach eksploatacyjnych, np. niedogrzaniu części lokali, przegrzewaniu, nierównomiernej pracy instalacji czy częstych awariach.

Brak części materiałów nie zawsze uniemożliwia rozpoczęcie pracy, ale im wcześniej zostaną uporządkowane, tym mniejsze ryzyko opóźnień po uruchomieniu naboru.

Co JST lub zarządca może zrobić jeszcze przed rozpoczęciem naboru?

1. Sprawdzić trzy podstawowe kryteria budynku. Najpierw wiek, struktura własności, lokalizacja i historyczny związek z gospodarką rolną.
2. Ustalić właściwy WFOŚiGW i włączyć JST. Program zakłada nabór przez fundusze właściwe terytorialnie, a beneficjentem końcowym jest JST.
3. Zebrać dokumenty historyczne. W przypadku budynków po PGR właśnie ta część może być trudniejsza niż zebranie współczesnej dokumentacji technicznej.
4. Przygotować dane do audytu. Można już zrobić inwentaryzację dostępnej dokumentacji, rachunków i stanu instalacji.
5. Rozpocząć analizę energetyczną, ale zachować ostrożność z finalnym formatem dokumentu. Szczegółowe wymagania naboru trzeba porównać z audytem po publikacji regulaminu i załączników.
6. Nie zamykać z góry zakresu robót. Wstępny budżet jest potrzebny, ale finalny pakiet modernizacyjny powinien wynikać z obliczeń.
7. Monitorować NFOŚiGW i właściwy WFOŚiGW. Po uruchomieniu naboru trzeba zweryfikować terminy, regulamin, katalog kosztów, wzory dokumentów i listę załączników.

Jeżeli projekt ma być przygotowany szerzej – od audytu po dokumentację finansowania – warto od początku połączyć część techniczną z finansowaniem modernizacji energetycznej. Pozwala to ograniczyć ryzyko, że rozwiązanie poprawne technicznie nie będzie później zgodne z wymaganiami konkretnego źródła finansowania.

Najczęstsze błędy przy przygotowaniu inwestycji

• Założenie, że kwalifikuje się każdy blok na wsi. Program zawiera dodatkowe kryteria historyczne, własnościowe i funkcjonalne.
• Traktowanie wspólnoty jako bezpośredniego wnioskodawcy do NFOŚiGW. Zatwierdzona konstrukcja programu wskazuje WFOŚiGW jako beneficjentów i JST jako beneficjentów końcowych.
• Odczytywanie „do 100%” jako gwarancji pełnego finansowania. Najpierw trzeba ustalić koszty kwalifikowane i spełnienie wszystkich warunków.
• Mylenie limitu 2 000 zł/m² z ceną całej inwestycji. To limit jednostkowego kosztu kwalifikowanego odnoszony do powierzchni o regulowanej temperaturze powietrza.
• Przyjmowanie 30% redukcji EP jako liczby do wpisania w dokumentacji. To wynik, który ma zostać wykazany przez audyt dla konkretnego zakresu modernizacji.
• Przygotowanie listy robót przed analizą energetyczną. Może się okazać, że taki zestaw nie osiąga wymaganego efektu albo jest nieoptymalny.
• Planowanie źródła ciepła na paliwo kopalne. Program wyłącza finansowanie instalacji lub modernizacji takich źródeł.
• Korzystanie z dokumentów konsultacyjnych jak z finalnego regulaminu naboru. NFOŚiGW zapowiedział osobną publikację dokumentacji uruchamiającej nabór.
• Mieszanie programu krajowego z regionalnymi pilotażami lub innymi instrumentami. Warunki podobnie nazwanych programów nie muszą być identyczne.

Jak przygotować się do naboru krok po kroku?

Najbezpieczniejsza kolejność to: wstępna kwalifikacja budynku → zebranie danych historycznych i technicznych → audyt energetyczny → wybór wariantu modernizacji → budżet → weryfikacja dokumentacji naborowej → przygotowanie wniosku przez właściwy podmiot.

Jeżeli budynek przejdzie wstępną kwalifikację, audyt powinien odpowiedzieć na kluczowe pytanie: jaki realny zestaw działań pozwala osiągnąć wymagany efekt energetyczny. Dopiero na tej podstawie warto zamykać zakres inwestycji i kosztorys.

Energy Trend wykonuje audyty budynków dla zarządców, instytucji i podmiotów przygotowujących modernizację oraz finansowanie. W przypadku tego programu ostateczną zgodność dokumentacji zawsze trzeba sprawdzić po opublikowaniu regulaminu właściwego naboru.

Źródła i stan informacji

• NFOŚiGW – zatwierdzony program „Poprawa efektywności energetycznej wielorodzinnych budynków mieszkalnych na terenach wiejskich”
• NFOŚiGW – harmonogram naborów
• Fundusz Modernizacyjny – lista programów finansowanych ze środków Funduszu Modernizacyjnego
• WFOŚiGW w Krakowie – informacje o kryteriach kwalifikacji budynków

Stan informacji: 3 września 2026 r.